Litwa aktualizuje strategię bezpieczeństwa i zwiększa wydatki obronne

Rząd Litwy ponownie zajmie się zaktualizowaną Strategią Bezpieczeństwa Narodowego, która została już przedstawiona Radzie Obrony Państwa (VGT) i uzyskała jej aprobatę w styczniu. Dokument powstał w reakcji na zasadniczą zmianę sytuacji bezpieczeństwa po rozpoczęciu przez Rosję w 2022 roku pełnoskalowej wojny na Ukrainie. Ostateczne zatwierdzenie strategii będzie należało do parlamentu.

Nowa wersja dokumentu koncentruje się przede wszystkim na wzmocnieniu odstraszania oraz przygotowań do obrony państwa w razie agresji zbrojnej. Wskazano w niej, że Litwie i innym krajom regionu zagraża egzystencjalne niebezpieczeństwo, a do 2030 roku Rosja może uzyskać zdolność prowadzenia szeroko zakrojonej wojny konwencjonalnej z NATO. W strategii wymieniono także zagrożenia płynące z Białorusi i Chin, przy czym Pekin określono jako „główny ośrodek umożliwiający prowadzenie Rosji wojny przeciwko Ukrainie” ze względu na dostawy towarów i produktów podwójnego zastosowania. Zwrócono również uwagę na rosnące ryzyka wynikające z uzależnienia społeczeństwa od technologii informacyjnych, spadku liczby urodzeń, zwiększonej imigracji oraz zjawisk ekstremizmu religijnego.

Za fundament wiarygodnej obrony uznano armię, dlatego dokument przewiduje dalsze wzmacnianie sił zbrojnych, rozwój dywizji, rozbudowę rezerwy aktywnej oraz infrastruktury wojskowej i poligonów. Strategia zakłada także intensyfikację działań wywiadowczych i kontrwywiadowczych, rozwój odporności cywilnej oraz wzmacnianie europejskich zdolności obronnych w ramach systemu bezpieczeństwa zbiorowego.

Co warte zauważenia, jednocześnie rząd przedstawił projekt podziału środków z Państwowego Funduszu Obrony, zasilanego podwyższonymi podatkami. W 2026 roku fundusz ma osiągnąć rekordowe 710,5 mln euro i stanowić około 15 proc. całego budżetu obronnego, który wyniesie łącznie 4,8 mld euro, czyli 5,38 proc. PKB. Zdecydowana większość środków – blisko 505 mln euro – trafi na rozwój dywizji, 49 mln euro przeznaczono na infrastrukturę dla niemieckiej brygady, niemal 35 mln euro na środki inżynieryjno-saperskie zapobiegające ruchowi jednostek przeciwnika, a podobną kwotę na ochronę cywilną. Na projekty mobilności wojskowej i infrastrukturę transportową o podwójnym zastosowaniu zaplanowano 87 mln euro.

Część opozycji wyraża obawy, że finansowanie infrastruktury ograniczy „czyste” wydatki na obronność. Minister obrony Robertas Kaunas podkreśla jednak, że inwestycje te mają realne znaczenie dla wojska. „Musimy finansować rzeczywiste projekty podwójnego zastosowania, a nie pozorne, bo pod tę kategorię można podciągnąć wszystko” – powiedział. Zaznaczył też, że sprzęt wojskowy musi docierać do baz i poligonów drogami oraz koleją, dlatego infrastruktura jest równie istotna jak uzbrojenie.

Zmiany w sposobie liczenia wydatków obronnych wpłynęły również na prezentowany poziom nakładów w relacji do PKB. W ubiegłym roku z tego wskaźnika wyłączano środki z funduszu przeznaczone na mobilność wojskową i ochronę cywilną, co oznaczało, że budżet obronny na 2025 rok wynosił 4,03 proc. PKB. Po uzgodnieniach państw NATO w Hadze przyjęto jednak bardziej elastyczne podejście i obecnie do wydatków obronnych wliczane są wszystkie te środki. Rada Obrony Państwa zdecydowała ponadto, że w latach 2026–2030 Litwa będzie przeznaczać na obronność co najmniej 5 proc. PKB.