Litwa inwestuje w wodór i modernizację energetyczną

W Kłajpedzie uruchomiono pierwszą na Litwie instalację do produkcji i dystrybucji zielonego wodoru, co w ocenie władz ma stać się jednym z kluczowych elementów transformacji energetycznej kraju. Nowy obiekt w porcie umożliwia wytwarzanie paliwa z przeznaczeniem zarówno dla transportu osobowego, jak i ciężkiego, a także dla potrzeb samego portu.

Inwestycja w Kłajpedzie jest efektem kilkuletniego projektu rozwijanego od 2023 roku, w ramach którego stopniowo realizowano budowę i montaż systemów produkcji. Wykorzystywany w niej elektrolizer typu PEM ma docelowo produkować około 127 ton wodoru rocznie. Część produkcji zostanie przeznaczona na potrzeby własne operatora portu, w tym do zasilania pojazdów i specjalistycznych jednostek, natomiast pozostała ilość ma trafić do odbiorców zewnętrznych, w tym sektora transportu i logistyki, gdzie prowadzone są już rozmowy dotyczące szerszego wykorzystania wodoru w przewozach drogowych i kolejowych.

A przy tym, co warte zauważenia, Komisja Europejska zatwierdziła litewski plan klimatyczno-społeczny, który ma stanowić szeroki program wsparcia dla gospodarstw domowych i małych firm w procesie transformacji energetycznej. Do 2032 roku na jego realizację ma zostać przeznaczone łącznie 884 mln euro, z czego 663 mln euro pochodzi z unijnego Funduszu Klimatycznego, a 221 mln euro stanowi wkład samej Litwy. Program ma objąć ponad 40 tysięcy gospodarstw domowych, które będą mogły uzyskać dofinansowanie od 50 do 85 proc. kosztów termomodernizacji budynków, a także rozwój budownictwa socjalnego o wysokiej efektywności energetycznej.

Środki przewidziano również na działania infrastrukturalne i transportowe, w tym zakup ponad 7 tysięcy pojazdów elektrycznych dla transportu publicznego, gospodarstw domowych i mikrofirm oraz rozbudowę sieci ładowania w przestrzeni publicznej i prywatnej. Plan obejmuje także budowę około 280 kilometrów ścieżek rowerowych, wsparcie zakupu ponad 14 tysięcy rowerów oraz wprowadzenie tańszego transportu publicznego, z którego ma skorzystać około 320 tysięcy użytkowników. Dodatkowo w całym kraju mają powstać centra doradztwa energetycznego, które będą wspierać mieszkańców w ograniczaniu zużycia energii i kosztów jej użytkowania.

Oba projekty – zarówno uruchomienie produkcji zielonego wodoru w Kłajpedzie, jak i zatwierdzony przez Brukselę plan klimatyczno-społeczny – wpisują się w szerszą strategię zmian energetycznych na Litwie. Z jednej strony rozwijana jest infrastruktura technologiczna umożliwiająca wdrażanie alternatywnych paliw, z drugiej zaś tworzone są mechanizmy finansowego wsparcia, które mają ułatwić społeczeństwu i gospodarce przejście na bardziej ekologiczne źródła energii.