Aleś Bialacki założył w Polsce fundację ochrony praw człowieka

Aleś Bialacki, laureat Pokojowej Nagrody Nobla,  ogłosił powołanie Fundacji Alesia Bialackiego, która została zarejestrowana w Polsce. Nowa organizacja ma działać na styku ochrony praw człowieka, budowania pokoju, sprawiedliwości międzynarodowej, odporności społeczeństwa obywatelskiego oraz bezpieczeństwa regionalnego. Jej twórcy wskazują, że Europa Wschodnia, Kaukaz Południowy i Azja Centralna znalazły się w głębokim kryzysie związanym z wojną na Ukrainie, likwidacją niezależnej działalności obywatelskiej na Białorusi i w Rosji oraz nasilającymi się represjami wobec aktywistów, dziennikarzy i prawników.

Bialacki podkreślił, że po opuszczeniu więzienia pod koniec 2025 roku zastał świat pogrążony w niepewności. Jak zaznaczył, rozmowy prowadzone w ostatnich miesiącach z przedstawicielami organizacji społecznych, laureatami Pokojowej Nagrody Nobla, dyplomatami, przywódcami państw oraz wysokim komisarzem ONZ ds. praw człowieka utwierdziły go w przekonaniu, że potrzebne są nowe formy współpracy. „Dlatego stworzyłem nową organizację w Polsce. Poświęcę jej swój czas, energię, sieć kontaktów oraz część środków otrzymanych wraz z Nagrodą Nobla” – oświadczył.

Fundacja zamierza reagować na zagrożenia dla prawa międzynarodowego i wspierać rozwój nowych mechanizmów odpowiedzialności za naruszenia praw człowieka. Jednym z jej priorytetów ma być również przeciwdziałanie represjom o charakterze ponadnarodowym. Organizacja planuje inwestować w rozwój młodych liderów poprzez programy stypendialne oraz specjalną nagrodę młodzieżową noszącą imię białoruskiego działacza. Jednocześnie Bialacki zapewnił, że wsparcie dla wolnej i suwerennej Białorusi pozostaje dla niego sprawą fundamentalną.

Sam Bialacki pozostaje przewodniczącym centrum praw człowieka Wiasna, jednak coraz większą część swojej aktywności chce poświęcać działalności międzynarodowej. Przypomniał, że po jego aresztowaniu dziesiątki współpracowników i członków ich rodzin zostały zatrzymane, a wobec środowiska Wiasny przeprowadzono liczne rewizje i przesłuchania. Mimo to organizacja zdołała przenieść działalność poza granice Białorusi i kontynuować swoją misję. „Skala obecnego kryzysu wymaga ode mnie innego rodzaju zaangażowania. Czuję odpowiedzialność za obronę uniwersalności praw człowieka w czasie, gdy sama ta idea znajduje się pod presją” – stwierdził.

Na początku tygodnia Bialacki spotkał się z ministrem spraw zagranicznych Radosławem Sikorskim. Szef polskiej dyplomacji wyraził zadowolenie z rejestracji fundacji i podziękował białoruskiemu działaczowi za udział w Forum Kościuszkowskim w Gdańsku. „W Polsce podziwiamy pańską wytrwałość i skromność, a przede wszystkim jesteśmy wdzięczni za konsekwentną walkę o prawa człowieka. Z uznaniem odnosimy się do pańskiej niezależności i skupienia na obronie swobód obywatelskich” – powiedział minister.

W trakcie gdańskiego forum Bialacki odebrał Nagrodę Solidarności i Praw Człowieka przyznawaną przez Europejskie Centrum Solidarności osobom szczególnie zasłużonym dla ochrony praw człowieka. Dziękując za wyróżnienie, podkreślił znaczenie solidarności ponad granicami państw. „Solidarność z tymi, którym odbiera się wolność i godność, jest zasadą, którą staram się kierować przez całe życie” – zaznaczył. W swoim wystąpieniu odwołał się do wspólnych doświadczeń narodów Polski, Litwy, Ukrainy i Białorusi w walce z totalitaryzmem oraz wyraził przekonanie, że białoruskie społeczeństwo nie porzuciło dążeń do wolności, czego dowodem były wydarzenia z 2020 roku.