Litwa: umowa koalicyjna na finiszu

Litewskie partie zakończyły uzgadnianie umowy koalicyjnej, która określa podział stanowisk oraz najważniejsze kierunki działań przyszłego gabinetu. Umowę opracowali socjaldemokraci pod przewodnictwem Mindaugasa Sinkevičiusa, Związek Demokratów „W imię Litwy” kierowany przez Virginijusa Sinkevičiusa oraz Związek Rolników, Zielonych oraz klubu Akcji Wyborczej Polaków na Litwie – Związku Chrześcijańskich Rodzin. Ostateczny tekst ma zostać zatwierdzony przez organy partyjne, a podpisanie porozumienia planowane jest w najbliższych dniach.

Koalicjanci deklarują realizację programu obecnego rządu, dalsze wzmacnianie bezpieczeństwa państwa oraz utrzymanie zdecydowanego wsparcia dla Ukrainy w obliczu rosyjskiej agresji. Wśród głównych celów znalazły się również działania mające przeciwdziałać pogarszającej się sytuacji demograficznej. Sygnatariusze porozumienia zapowiadają prowadzenie polityki centrolewicowej, łączącej odpowiedzialność finansową z rozbudową usług publicznych, wsparciem rodzin, rozwojem regionów oraz poprawą warunków życia seniorów i pracowników.

Umowa przewiduje pozostawienie stanowisk premiera i przewodniczącego Seimasu w rękach socjaldemokratów. Demokratom przypadnie funkcja pierwszego wiceprzewodniczącego parlamentu, natomiast pozostałe stanowiska kierownicze w Seimasie zostaną podzielone pomiędzy partnerów koalicyjnych. Socjaldemokraci otrzymają prawo wskazania dziewięciu ministrów, Demokraci trzech, a dwóch - przedstawiciele ugrupowania "chłopów". Ostateczne ustalenia dotyczące konkretnych resortów mają zostać doprecyzowane po kolejnych rozmowach liderów partii.

Znaczną część programu poświęcono rozwojowi infrastruktury i energetyki. Koalicja zapowiada modernizację dróg, mostów oraz transportu publicznego, a także rozszerzenie połączeń kolejowych i autobusowych. W sektorze energetycznym celem jest osiągnięcie do 2028 roku poziomu produkcji energii elektrycznej przewyższającego krajowe zużycie. Ma to zostać osiągnięte dzięki inwestycjom w odnawialne źródła energii, magazyny energii oraz rozbudowę sieci przesyłowych przy jednoczesnym zapewnieniu bardziej przejrzystych zasad kształtowania cen.

W sprawach międzynarodowych partnerzy deklarują utrzymanie ścisłej współpracy z NATO i Unią Europejską oraz kontynuowanie wsparcia dla Ukrainy. Jednocześnie opowiadają się za pragmatycznym unormowaniem relacji z Chinami bez rezygnacji z ochrony litewskich interesów bezpieczeństwa i suwerenności. W dokumencie zapisano dążenie do przywrócenia poziomu reprezentacji dyplomatycznej odpowiadającego standardom obowiązującym w innych państwach Unii Europejskiej.

Umowa zawiera również zasady współpracy wewnątrz koalicji. Partnerzy zobowiązali się do wcześniejszego konsultowania kluczowych projektów ustaw i decyzji rządowych. Uzgodniono także, że każdy parlamentarzysta należący do koalicji, wobec którego prokuratura wystąpi o uchylenie immunitetu, publicznie wyrazi zgodę na jego zniesienie bez powoływania dodatkowej komisji śledczej.

Mimo zakończenia prac nad umową nadal nie wiadomo, kto obejmie stanowisko premiera. Virginijus Sinkevičius poinformował, że zna już decyzję lidera socjaldemokratów, jednak pozostawił jej ogłoszenie samemu Mindaugasowi Sinkevičiusowi. Również prezydent Gitanas Nausėda zaapelował wczoraj o szybkie rozstrzygnięcie tej kwestii. Jak podkreślił, dostrzega gotowość lidera socjaldemokratów do przejęcia odpowiedzialności za rząd, a kraj potrzebuje jasnych odpowiedzi i sprawnego zakończenia negocjacji.

Prezydent zwrócił uwagę, że nowa większość powinna zostać utworzona bez zbędnej zwłoki ze względu na stojące przed państwem wyzwania. Wśród nich wymienił prace nad budżetem oraz przygotowania do objęcia przez Litwę przewodnictwa w Radzie Unii Europejskiej w pierwszej połowie przyszłego roku. Podkreślił również, że najważniejsza jest stabilność przyszłego gabinetu i zdolność koalicjantów do wspólnego działania mimo różnic politycznych.