Ukraina: podziały w sprawie praw wyborczych

W ukraińskim społeczeństwie rośnie przekonanie, że osoby, które nielegalnie opuściły kraj podczas wojny i nie powróciły, nie powinny uczestniczyć w wyborach. Z badania przeprowadzonego przez Centrum Razumkowa wynika, że aż 62 procent respondentów sprzeciwia się przyznaniu im prawa głosu w pierwszych wyborach po zakończeniu działań wojennych. Jednocześnie tylko jedna czwarta badanych uważa, że taka grupa powinna mieć możliwość udziału w głosowaniu. Badanie zostało przeprowadzone w połowie listopada 2025 roku.

Opinie dotyczące praw wyborczych różnych grup obywateli są podzielone. Około połowa respondentów uważa, że głosować powinni obywatele, którzy opuścili kraj legalnie, ale nie wrócili, a także osoby przebywające podczas wojny na terenach okupowanych. Jednocześnie większość ankietowanych sprzeciwia się temu, by osoby, które wyjechały z Ukrainy i nie powróciły, mogły ubiegać się o stanowiska publiczne po zakończeniu wojny, choć sprzeciw wobec takiej możliwości jest nieco mniejszy niż rok wcześniej.

Badanie pokazało również, jak wojna wpłynęła na postawy społeczne. Najczęściej wskazywano na wzrost znaczenia języka ukraińskiego oraz popularności kultury tworzonej w tym języku. W opinii 71 procent ankietowanych te zjawiska wyraźnie się nasiliły. Wielu respondentów mówi także o większej świadomości trwałego zagrożenia ze strony Rosji, rosnącym patriotyzmie i poczuciu tożsamości narodowej. Jednocześnie ponad połowa uczestników sondażu zauważa zwiększenie dystansu między społeczeństwem a władzami oraz rosnące oczekiwania dotyczące zmiany elit politycznych.

Respondenci wskazywali także na zmiany w postrzeganiu różnych grup społecznych. Najbardziej pozytywne oceny otrzymali żołnierze Ukraińskich Sił Zbrojnych oraz weterani wojny przeciwko Rosji. Bardzo wysoki poziom sympatii dotyczy również osób z niepełnosprawnościami, cywilów pozostających w kraju od początku wojny oraz osób o niskich dochodach. Z kolei zdecydowanie negatywnie oceniane są osoby oskarżane o współpracę z Rosją, podejrzewane o korupcję czy związane z Ukraińską Cerkwią Prawosławną podporządkowaną Patriarchatowi Moskiewskiemu.

W kontekście przyszłych wyborów większość badanych deklaruje gotowość udziału w głosowaniu. Od 66 do 70 proc. respondentów zapowiada, że zamierza oddać głos w pierwszych wyborach po wojnie, choć jest to nieco mniej niż w badaniu z 2024 roku. Chęć uczestnictwa częściej deklarują osoby starsze oraz zwolennicy integracji Ukrainy z Unią Europejską.