Łotwa: piwnice zamiast nowoczesnych schronów

Mimo że od wybuchu pełnoskalowej wojny na Ukrainie minęły już cztery lata, Łotwa ma wciąż problemy z uruchomieniem sieci schronów. Obecnie sieć schronów jest w stanie zapewnić schronienie zaledwie jednej czwartej obywateli, a większość z 1600 zinwentaryzowanych obiektów spełnia wymogi bezpieczeństwa jedynie w stopniu częściowym.

Sytuację próbują ratować samorządy, które przy wsparciu funduszy unijnych modernizują piwnice i podziemia, instalując w nich systemy wentylacyjne, wodociągowe oraz węzły sanitarne. Przykładem jest gmina Valmiera, gdzie na dostosowanie punktów ukrycia przeznaczono ponad pół miliona euro.„Planujemy budowę toalet podłączonych do kanalizacji, z wodą i wentylacją – wszystkiego, czego człowiek potrzebuje, jeśli musiałby spędzić w piwnicy dłuższy czas” - wyjaśnia Kaspars Kalniņš, inżynier budownictwa cywilnego.

Budowa bezpiecznej infrastruktury napotyka jednak na poważne bariery finansowe i prawne. Lokalni włodarze, jak Gunārs Babris z rady okręgu Gulbene, zwracają uwagę na brak systemowego wsparcia przy nowych inwestycjach: „Jeśli gmina buduje coś nowego, nie otrzymujemy żadnej pomocy ani dodatkowych punktów za uwzględnienie schronu w projekcie. To wyłącznie nasze koszty”. Państwowa Służba Ratowniczo-Gaśnicza przyznaje, że choć motywacja w regionach jest wysoka, to system wciąż jest w fazie tworzenia, a pilną kwestią pozostaje nie tylko techniczne przygotowanie budynków, ale również przeszkolenie ludności w zakresie procedur kryzysowych.

W obliczu ograniczonej wydolności państwa urzędnicy coraz częściej apelują o oddolną inicjatywę obywateli. Specjalista ds. obrony cywilnej Imants Silanžs zaznacza wprost, że samorząd nie ma prawa inwestować w prywatną własność spółdzielczą, dlatego mieszkańcy muszą wziąć sprawy w swoje ręce. Kluczowe staje się uprzątanie prywatnych piwnic, by w razie zagrożenia mogły one służyć jako tymczasowe schronienie. Strategia ta ma uzupełnić luki w państwowym systemie, który obecnie nie jest w stanie zagwarantować bezpieczeństwa wszystkim mieszkańcom kraju w przypadku eskalacji konfliktu.