Estońskie zaniepokojenie stanem projektu Rail Baltica na Łotwie

Łotwa nadal pozostaje w tyle za Estonią w realizacji swojej części projektu kolejowego Rail Baltica, łączącego kraje bałtyckie z Polską. Według sekretarza generalnego estońskiego Ministerstwa Klimatu, Martena Kokka, różnica wynika głównie z niższego poziomu nakładów finansowych – Estonia w 2026 roku przeznaczyła na inwestycję niemal 500 mln euro, podczas gdy Łotwa nieco ponad połowę tej kwoty. Większość wydatków inwestycyjnych koncentruje się na etapie budowy, który w Estonii już trwa.

Mimo tego, Łotwa deklaruje utrzymanie harmonogramu pierwszego etapu projektu do 2030 roku. Łotewski minister transportu, Atis Svinka, potwierdził realizację inwestycji w ramach dostępnych środków, a rzeczniczka resortu Iveta Kamarute wskazała, że w 2026 roku przewidziano 260 mln euro na budowę, w tym 8 mln z budżetu państwa na optymalizację rozwiązań projektowych. Resort podkreśla, że kraj pozostaje zobowiązany do zapewnienia sprawnego połączenia kolejowego w europejskim rozstawie szyn między krajami bałtyckimi.

Premier Estonii, Kristen Michal, zwraca uwagę, że różne tempo prac nie oznacza złej współpracy między państwami bałtyckimi. „Z praktycznego punktu widzenia nasza współpraca z Łotwą i Litwą jest bardzo dobra. Przyznaję, że Łotwa może nie budować w tym samym tempie co my. Jednak wciąż utrzymujemy pozytywną presję. Łotysze mówią, że wiele zależy od kolejnego okresu budżetowego, a na te połączenia przewidziano sporo środków” – powiedział Michal. Dodał, że współpraca w zakresie bezpieczeństwa między państwami bałtyckimi jest niemal bezbłędna, a Estonia prowadzi inicjatywy w ramach formatów 3B i NB8, wspierając Łotwę w szybszej realizacji inwestycji.

Realizacja Rail Baltica w dużej mierze zależy od finansowania unijnego, w tym środków w ramach perspektywy 2028–2034 oraz programu Connecting Europe Facility, który może pokryć do 85% kosztów projektu. Rząd łotewski rozważa również zastosowanie modelu partnerstwa publiczno-prywatnego dla odcinka północnego między Skulte a granicą estońską, opierając się na doświadczeniach z inwestycji drogowych.

Estonia jest najbardziej zaawansowana w realizacji projektu, z budżetem 2026 roku na poziomie 494 mln euro, niemal w całości potwierdzonym w państwowym budżecie. Trasa Rail Baltica będzie służyć zarówno transportowi pasażerskiemu, jak i ciężkiemu sprzętowi wojskowemu. Łotwa i Litwa napotykają trudności inżynieryjne związane z przekraczaniem dużych rzek, co spowalnia prace w porównaniu z Estonią, gdzie głównym wyzwaniem jest teren podmokły, a część polityków wskazuje, że łotewski odcinek może być opóźniony nawet o pięć lat. Litwa natomiast realizuje projekt zgodnie z planem.