Estończycy chcą niezależnego prezydenta

Wizerunek estońskiej polityki zagranicznej uległ zmianie, a w centrum uwagi opinii publicznej znajduje się narastający konflikt między rządem a prezydentem Alarem Karisem. Jak wynika z najnowszego badania opinii publicznej zorganizowanego przez Instytut Studiów Społecznych, obywatele Estonii surowo oceniają działania rządu, podczas gdy głowa państwa cieszy się szerokim i ponadpartyjnym uznaniem. Sytuację tę dodatkowo komplikuje niepewność wokół zbliżających się wyborów prezydenckich oraz brak jednoznacznego poparcia dla urzędującego prezydenta w parlamencie.

Podczas niedawnego posiedzenia konwentu seniorów estońskiego parlamentu (Riigikogu) przewodniczący izby Lauri Hussar ujawnił szczegóły swoich rozmów z Alarem Karisem. Prezydent nie zadeklarował dotychczas, czy zamierza ubiegać się o reelekcję, przypominając, że podczas poprzedniej kampanii zmienił zdanie z dnia na dzień na początku sierpnia. Hussar, reprezentujący partię Eesti 200, wprost przyznał, że na ten moment Alar Karis nie posiada wystarczającego poparcia w parlamencie, a chęć zagłosowania na niego wyraziły zaledwie dwie partie. Wobec braku konsensusu wokół obecnego prezydenta, estońskie partie polityczne rozpoczęły intensywne poszukiwania i giełdę nazwisk alternatywnych kandydatów, którzy mogliby uzyskać wymaganą większość w parlamencie lub w kolegium elektorskim.

Tymczasem nastroje społeczne drastycznie rozjeżdżają się z układem sił w parlamencie, co widać szczególnie w obszarze dyplomacji. Polityka zagraniczna Estonii jako całości jest oceniana pozytywnie przez zaledwie 31 procent obywateli, podczas gdy aż 56 procent wystawia jej notę negatywną. Jeszcze gorsze wyniki notują kluczowi politycy koalicji rządzącej – minister spraw zagranicznych Margus Tsahkna zyskał aprobatę zaledwie 24 procent ankietowanych, a premier Kristen Michal 22 procent. Negatywne oceny zbiera również była szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas, wobec której krytycznie nastawionych jest połowa badanych. Na tym tle Alar Karis pokazuje się jako lider zaufania – jego linię dyplomatyczną popiera aż 63 procent obywateli, a sprzeciwia się jej tylko 23 procent, przy czym prezydent jako jedyny łączy wyborców wszystkich opcji politycznych.

Główną osią sporu między prezydentem a rządem pozostaje podejście do relacji z Rosją oraz długofalowa strategia geopolityczna. Rząd jest ostro krytykowany przez społeczeństwo za brak dalekowzrocznej wizji oraz nieskuteczne minimalizowanie zagrożeń ze strony Moskwy, optuje za twardym kursem izolacji i maksymalnego nacisku. Prezydent Karis promuje natomiast podejście bardziej pragmatyczne, nastawione na dialog i perspektywę długoterminową, co wywoływało zgrzyty m.in. przy okazji jego niedawnych komentarzy. Społeczeństwo w tej kwestii stoi murem za prezydentem: 40 procent uważa, że należy wywierać presję przy jednoczesnym pozostawieniu otwartych kanałów dyplomatycznych, a kolejne 29 procent oczekuje aktywnego dialogu na rzecz zakończenia wojny. Jedynie 22 procent ankietowanych popiera bezkompromisową izolację bez jakichkolwiek rozmów, którą forsuje rząd.

Estończycy nie chcą również, aby prezydent był jedynie bezrefleksyjnym wykonawcą woli rządu. Aż 45 procent badanych stoi na stanowisku, że głowa państwa powinna reprezentować oficjalną linię rządu, ale mieć przy tym pełne prawo do wyrażania własnych, osobistych poglądów. Co więcej, jedna trzecia obywateli uważa, że prezydent powinien działać jako całkowicie niezależny głos w polityce zagranicznej oraz stanowić realną przeciwwagę dla rządu. Jedynie skromne 10 procent respondentów oczekuje od prezydenta wyłącznie powielania stanowiska rządu, co pokazuje, że społeczeństwo ceni niezależność Alara Karisa i jego odmienny punkt widzenia na sprawy międzynarodowe.