Opinie Komentarze Analizy

Horyzont bezpieczeństwa

Zdjęcie: Pixabay

Horyzont bezpieczeństwa

Michał Mistewicz

17-11-2026 09:30

"Państwo polskie powstaje z woli całego narodu i opiera się na podstawach demokratycznych. Rząd polski zastąpi panowanie przemocy, która przez sto czterdzieści lat ciążyła nad losami Polski – przez ustrój, zbudowany na porządku i sprawiedliwości. Opierając się na armji polskiej pod moją komendą, mam nadzieję, że odtąd żadna armia obca nie wkroczy do Polski, nim  nie wyrazimy w tej sprawie formalnej woli naszej. Jestem przekonany, że potężne demokracje Zachodu udzielą swej pomocy i braterskiego poparcia polskiej Rzeczypospolitej odrodzonej i niepodległej." - brzmiał fragment depeszy Józefa Piłsudskiego wysłanej z Warszawy 16 listopada 1918 roku. 

Kilka dni po ogłoszeniu zawieszenia broni w Wielkiej Wojnie, Europa i Świat dowiedziały się o powrocie Polski na mapy. Wtedy jeszcze kraju o nieznanych granicach. W tej jakże znanej historii, z mojego punktu widzenia, ważny jest inny wątek. O tym, jak doszło do przejęcia radiostacji w warszawskiej Cytadeli i o tym nieznanym szerzej naszym Rodakom, człowieku, który fizycznie wysłał ów telegram w eter. Nazywał się Jan Pradelok, był radiotelegrafistą, byłym sierżantem armii niemieckiej i pochodził z pobliskiego Chorzowa, czyli ówczesnej Królewskiej Huty. Niecałe cztery lata później, jego strony rodzinne stały się częścią odrodzonego państwa. Natomiast kontrasygnujący depeszę Tytus Filipowicz, kilka lat pracował jako sztygar w kopalni w równie bliskiej - choć po drugiej strony ówczesnej granicy - dzisiejszej Dąbrowie Górniczej. Symbolicznego połączenia losów ziemi i ludzi nie trzeba więc daleko szukać. 

Tak jak wówczas niepewne były losy naszych granic, tak dzisiaj zamglony jest nasz horyzont bezpieczeństwa. W miniony komentarz tygodnia wpisuje się konstatacja pewnej ukraińskiej deputowanej. "Naszym jedynym sposobem jest militaryzacja kraju. To zmiana mentalności, to służba obronna dla wszystkich. Opowiadam się za militaryzacją szkół. Powinniśmy obrać inną drogę niż Rosja, bliższą doświadczeniom Izraela. Każde dziecko w szkole powinno nauczyć się latać dronem, bo tego uczy się nasz wróg. W niedalekiej przyszłości drony będą potrzebne nie tylko na wojnie. Każdy będzie miał jakiś związek z tą technologią – od robotyki naziemnej po dostawy w terenie i sterowanie takimi systemami. To technologie przyszłości, które już nadeszły. I właśnie taka powinna być polityka państwa." - powiedziała deputowana Mariana Bezugla.

To dotyczy kraju, który bez mała od 5 lat toczy wojnę obronną. Na tę chwilę w pozostałych krajach konstruktu  byłej I Rzeczpospolitej, również toczą się mniejsze czy większe przygotowania społeczeństwa. Litewski resort obrony podawał rosnącą liczbę mieszkańców, którzy przeszli dość prosty kurs bezpieczeństwa i wiedzy o ruchu oporu. Znakiem czasu i jego wyzwań, jest również tytuł Estońskiej Firmy Roku, który przypadł firmie HEVI Optronics, działającej w branży obronnej, która opracowuje i produkuje systemy wykorzystywane w bezzałogowych pojazdach lądowych, łodziach patrolowych, autonomicznych dronach morskich, pojazdach opancerzonych i systemach straży granicznej.

W związku z tym  Estonia przeżywa swój napór rosyjskich prób sabotażu, skierowany przeciwko firmom technologicznym. Poza tym, ostatnio główne obawy związane są z tzw. rozmowami w Abu Zabi. "Podporządkowanie Ukrainy i innych sąsiadów pod kontrolę Rosji ma teraz elegancką nową nazwę: nowa europejska architektura bezpieczeństwa. Której Rosja potrzebuje, aby móc kontrolować swoich sąsiadów bez konieczności ich inwazji. Kto wierzy, że to zapewni Europie bezpieczeństwo?" - celnie zauważa Kristi Raik, szefowa estońskiego ICDS. To czym się kończy wpuszczanie Rosji do kolejnego "koncertu mocarstw" uzupełnia z kolei Juri Luik, były ambasador Estonii przy NATO.

„Najważniejsze jest jednak to, że Rosja w ogóle znalazła się w sytuacji, w której może przedstawiać różnego rodzaju żądania i stanowiska. Amerykanie, którzy prowadzą negocjacje, uznali bowiem, że rozmowy dotyczące pokoju na Ukrainie powinny obejmować również kwestie europejskiego systemu bezpieczeństwa. Politycy europejscy podkreślali, że zanim rozpocznie się dyskusja o bezpieczeństwie Europy, należy najpierw zawrzeć porozumienie pokojowe. W praktyce Amerykanie doprowadzili jednak do sytuacji, w której łącznie omawiane są przyszłość Ukrainy i europejski porządek bezpieczeństwa. To oczywiście zły kierunek” – ocenił estoński polityk.

"To, co teraz proponują, nie jest niczym nowym. To stare podręczniki do stawiania ultimatum. W 2020 roku, jeszcze przed wybuchem wojny na Ukrainie, słyszeliśmy takie ultimatum i je odrzuciliśmy.” – powiedział z kolei Gitanas Nausėda, prezydent Litwy.

Oczywiście znamy te utarte ścieżki moskiewskiej dyplomacji. Jeżeli wczytać się w treści publikowane przez media na temat przebiegu owych rozmów, to rosyjskie żądania nie zmieniły się niemal ani o jotę od pamiętnego ultimatum Ławrowa z grudnia 2021 roku. Jednak tak już było, choćby w czasie rozmów w Dywilinie, o czym wspominałem rok temu. 

To czy Polska rzeczywiście zasiądzie - jak chce tego prezydent Zełenski - przy stole negocjacyjnym, nie jest jeszcze przesądzone. Tym niemniej, brak polskiego głosu będącego równocześnie mandatem pozostałych wolnych krajów naszego regionu, nie wróżyłby stabilności owego bardzo hipotetycznego, okresu pokoju. Warto zauważyć, iż owa deklaratywna "nowa europejska architektura bezpieczeństwa" powinna zawierać niezbędny krok zabezpieczający Polskę, Litwę, Łotwę i Estonię, a byłaby nim demilitaryzacja eksklawy królewieckiej. Wspominałem o tym w moim omówieniu sytuacji w tym przyczółku Putina. Zresztą nie tylko moim zdaniem, nie jesteśmy teraz wcale bliżej pokoju niż to było rok temu i wcześniej. 

Warto także wspomnieć niedawną opinię politologa Arcioma Szrajbmana, który ostrzega iż te chwilowe zawieszenie broni, bo tylko do tego może się sprowadzać ewentualne porozumienie, może skutkować podobnymi obawami co w państwach bałtyckich.

"Jeśli po zakończeniu tej wojny Rosja zachowa zdolność mobilizacyjną i armię, której nie będzie chciała od razu zdemobilizować, nie odeśle przecież całego miliona żołnierzy z powrotem do kraju. Trzeba będzie ich gdzieś skierować. Rosyjscy wojskowi mogą zostać wysłani na Białoruś na ćwiczenia, odpoczynek lub odbudowę zdolności bojowych. W ten sposób Moskwa będzie mogła nadal podsycać napięcie na wschodniej flance NATO, nawet po zakończeniu działań wojennych." - zauważa politolog. Są także i lepsze prognozy.

"Jeśli jednak kalkulacje rosyjskich władz się zmienią i uznają one, że poniosły już wystarczająco duże straty i przynajmniej na najbliższą dekadę należy zająć się czymś innym, otworzy się szansa na umocnienie białoruskiej niezależności i suwerenności. Nawet obecne władze Białorusi, podobnie jak każdy inny rząd w Mińsku, będą mogły pozwolić sobie na więcej, jeśli ani Rosja, ani Ukraina, ani zachodni sąsiedzi nie będą postrzegać tego kraju jako wojskowego przyczółka." - podkreśla Szrajbman.

Ten okres niepewności, związany jest również z tym, iż nie możemy popaść w pewną pułapkę schematu, o czym wspomina analiza ekspertów IEŚ. 

"Dezinformację można traktować jako jedno z narzędzi w arsenale wpływu informacyjnego. Z kolei operacje kognitywne mają charakter systemowy i długoterminowy. Ukierunkowane są na formowanie trwałych schematów myślenia, wzorców postaw i reakcji społecznych, a także na przekształcanie relacji między obywatelami a instytucjami państwa oraz ich ogólnego stosunku do otoczenia społeczno‑politycznego. W rezultacie oddziałują nie tylko na treść przekonań jednostek, lecz również na procesy poznawcze, poprzez które ludzie przetwarzają informacje, formułują oceny i dokonują wyborów." - czytamy w analizie dotyczącej rosyjskiej operacji kognitywnych na przykładzie Ukrainy i państw bałtyckich.

W obliczu ostatnich faktów, fali nacisków, sabotaży, chaosu informacyjnego, sprawdza się stara zasada iż "jesteśmy tak silni jak nasze najsłabsze ogniwo". Od tego również zależy bezpieczeństwo naszej przyszłości.
 


opr. wł.
Ostatnie wiadomości z #polska
Piątkowy nasłuch CW (146)
Wirtualna kawa za pomocą portalu suppi.pl:
Wspieraj nas na suppi.pl