Zdjęcie: Andrzej Striżak Facebook
08-01-2026 08:12
Jak informuje "Nasza Niwa", Litwa weszła w 2026 rok z wyraźnie mniejszą liczbą obywateli Białorusi posiadających zezwolenia na pobyt. Dane statystyczne pokazują, że w ciągu minionego roku kraj opuściło więcej Białorusinów niż kiedykolwiek wcześniej, co oznacza odwrócenie trendu wzrostowego obserwowanego przez kilka poprzednich lat. Jeszcze na wiosnę 2024 roku liczba posiadaczy litewskich dokumentów pobytowych z białoruskim obywatelstwem przekraczała 62 tysiące, jednak do stycznia 2026 roku zmniejszyła się do 50 286 osób.
Skala spadku w 2025 roku była wyraźnie większa niż w latach wcześniejszych. Podczas gdy w 2024 roku liczba Białorusinów z pozwoleniami na pobyt zmniejszyła się o niespełna pięć tysięcy, ostatni rok przyniósł ubytek przekraczający siedem tysięcy osób. Jedyną kategorią, w której odnotowano wzrost, są osoby posiadające prawo stałego pobytu. Ich liczba zwiększyła się w ciągu roku o niecałe dwieście, co jednak nie równoważy ogólnego spadku.
Statystyki nie oddają w pełni rzeczywistej obecności Białorusinów w Litwie. Szacuje się, że faktycznie na terytorium kraju przebywa jedynie około połowy osób posiadających ważne dokumenty pobytowe. Jest to związane ze specyfiką rynku pracy, na którym dominuje zatrudnienie w transporcie międzynarodowym. W 2024 roku około 25 tysięcy Białorusinów pracowało jako kierowcy ciężarówek, co stanowiło ponad dwie trzecie wszystkich zatrudnionych obywateli tego kraju w Litwie. Osoby te spędzają większość czasu poza granicami państwa, realizując przewozy w całej Europie.
Mimo spadku liczebności Białorusini pozostają drugą co do wielkości grupą cudzoziemców z zezwoleniami na pobyt w Litwie, ustępując jedynie obywatelom Ukrainy. Zdecydowanie mniejszą społeczność tworzą obywatele Rosji. Najczęstszą podstawą legalizacji pobytu Białorusinów pozostaje praca, z której skorzystało ponad 35 tysięcy osób. Znaczący udział mają również wysoko wykwalifikowani specjaliści.
Osobną kategorię stanowią zezwolenia wydawane z powodów humanitarnych. Na początku 2026 roku posiadało je nieco ponad 1,1 tysiąca obywateli Białorusi, co oznacza wzrost w porównaniu z rokiem wcześniejszym. Eksperci podkreślają jednak, że liczba ta nie odzwierciedla rzeczywistej skali migracji spowodowanej represjami politycznymi. Według szacunków przedstawianych przez przedstawicieli organizacji międzynarodowych, w Litwie może przebywać znacznie więcej Białorusinów, którzy z powodów formalnych korzystają z zezwoleń pracowniczych lub tzw. Niebieskich Kart. W przeszłości dokumenty humanitarne były bowiem wydawane na krótszy okres, co skłaniało migrantów do wyboru innych form legalizacji pobytu.
Kwestie bezpieczeństwa białoruskiej diaspory w Litwie pozostają aktualne także w kontekście działalności opozycji. Doradca dyplomatyczny Swiatłany Cichanouskiej Denis Kuczyński informował, że po zmianach w systemie jej ochrony doszło do nasilenia działań ze strony władz w Mińsku. Jak podkreślał, presja obejmuje zarówno groźby kierowane do współpracowników i ich rodzin, jak i ataki w cyberprzestrzeni, a propaganda Łukaszenki wykorzystuje sytuację do eskalowania napięć. Jednocześnie zapewniał, że środowisko opozycyjne pozostaje wdzięczne Litwie za wsparcie i zamierza kontynuować swoją działalność.
Kuczyński kwestionował jednocześnie twierdzenia, że poziom zagrożenia dla liderki białoruskiej opozycji uległ obniżeniu, wskazując, że bezpieczeństwo to nie tylko kwestia ochrony fizycznej, ale również ogólnego poczucia stabilności. Przypominał publiczne wypowiedzi Łukaszenki wymierzone w Cichanouską oraz wezwania do ograniczenia wsparcia dla struktur opozycyjnych działających w Wilnie. Biuro liderki opozycji funkcjonuje jednak nadal w normalnym trybie, a litewskie władze zapewniają, że zmiany w systemie ochrony mają charakter techniczny i nie oznaczają zmiany polityki wobec białoruskich sił demokratycznych.
