Zdjęcie: Wikipedia
18-11-2026 09:11
Dzisiaj przypada Dzień Proklamacji Republiki Łotewskiej (Latvijas Republikas proklamēšanas diena), co jest najważniejszym państwowym świętem narodowym w tym kraju, jednak jeszcze wczoraj Saeima debatował nad wotum zaufania dla nowego rządu Łotwy. Po wielogodzinnej debacie, większość posłów Saeimy zatwierdziła nowy rząd premiera Andria Kulbergsa. Za jego powołaniem zagłosowało 57 parlamentarzystów, przeciw było 34.
Ograniczenie wydatków administracji, likwidacja jednego z ministerstw i szeroka reforma finansów państwa to najważniejsze zapowiedzi nowego rządu Andrisa Kulbergsa. Plan działania podpisały wczoraj dwa ugrupowania tworzące koalicję: Zjednoczona Lista (Apvienotais saraksts) oraz Zjednoczenie Narodowe (Nacionālā apvienība). Premier zapowiedział, że oszczędności obejmą przede wszystkim polityków i urzędy, a w latach 2027–2030 rząd chce osiągnąć efekt fiskalny w wysokości 2,875 mld euro.
Partnerzy uzgodnili, że najważniejsze decyzje dotyczące państwa będą wymagały ich jednomyślnej zgody. Dotyczy to m.in. zmian konstytucji i ustawy o obywatelstwie, budżetu, polityki językowej, zasad pobytu cudzoziemców, bezpieczeństwa narodowego oraz utrzymania euroatlantyckiego kierunku polityki zagranicznej. Zasada obejmie również projekty zgłaszane samodzielnie przez ministrów i poszczególne kluby parlamentarne. Koalicja dysponuje 51 głosami w 100-osobowym parlamencie.
Rząd ma skoncentrować się na bezpieczeństwie, dyscyplinie finansowej, wzroście gospodarczym i usprawnieniu administracji. Każdy minister będzie musiał przedstawić premierowi, w ciągu 10 dni od objęcia stanowiska, plan obejmujący 3 główne zadania z terminami i mierzalnymi celami. Przewidziano cotygodniowe spotkania koalicjantów oraz ocenę pracy członków rządu. Kulbergs zapowiedział także przegląd wydatków publicznych i rezygnację z podwyższania podstawowych stawek podatkowych. „Oszczędzanie zaczniemy od nas samych, od wydatków polityków i administracji państwowej” – zadeklarował.
Jednym z pierwszych przedsięwzięć ma być likwidacja Ministerstwa Klimatu i Energii oraz przekazanie jego kompetencji innym resortom. W ciągu pierwszych 100 dni zostaną przeanalizowane zadania ministerstw i możliwości ich reorganizacji. Rząd chce ograniczyć zatrudnienie w administracji centralnej, uprościć procedury i szerzej wykorzystywać sztuczną inteligencję. Budżet na 2027 r. ma powstać według zasady ponownego uzasadniania każdej pozycji wydatków.
Wśród najważniejszych zamierzeń obronnych znalazło się przeznaczanie 5 proc. PKB na wojsko, modernizacja sił zbrojnych, rozwój systemów dronowych i obrony powietrznej oraz utworzenie rezerwy mobilizacyjnej liczącej co najmniej 61 tys. osób. Rząd chce także rozbudowy krajowego przemysłu zbrojeniowego. Co najmniej 25 proc. wartości zamówień na rozwój zdolności wojskowych ma pozostać w łotewskiej gospodarce.
Jednym z głównych narzędzi pobudzania gospodarki ma być Łotewski Fundusz Rozwoju. Plan zakłada emisję obligacji o wartości do 2 mld euro oraz pozyskanie kolejnych 4 mld euro od inwestorów prywatnych i instytucjonalnych. Środki mają wspierać m.in. budownictwo mieszkaniowe, przemysł obronny i robotyzację. Rząd chce również ograniczyć gospodarcze powiązania z Rosją i Białorusią oraz kontynuować militarne, polityczne i ekonomiczne wsparcie Ukrainy, w tym jej dążeń do członkostwa w UE i NATO.
Program obejmuje ponadto reformy ochrony zdrowia i edukacji, wsparcie rodzin oraz zachęty do powrotu Łotyszy z emigracji. Zapowiedziano przegląd sieci szpitali, uproszczenie dostępu do świadczeń i reorganizację systemu finansowania opieki zdrowotnej. Władze chcą również wzmocnić pozycję języka łotewskiego, zwiększyć wsparcie dla mediów publikujących po łotewsku i usprawnić działanie sądów.
W planach znalazły się także decyzje dotyczące przyszłości linii lotniczych airBaltic oraz etapowej realizacji kolejowej inwestycji Rail Baltica, przy ścisłej kontroli kosztów i wykorzystaniu funduszy unijnych. Łącznie deklaracja nowego rządu zawiera około 130 zadań. Realizacja reform ma przebiegać w 3 etapach i zakończyć się do 2030 r.
Zdaniem politolog Leldy Metla-Rozentāle, wykładowcy na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Stradiņša w Rydze, końcowy etap powstawania rządu był niespodziewanie bardzo szybki. Jej zdaniem argumenty o braku czasu przeważyły nad argumentami o jakości procesu, o którym wspomina Kulbergs. Jej zdaniem, chęć Kulbergsa do zaangażowania w zespół osób, które zna i są lojalne, jest logiczna, pod warunkiem, że są one profesjonalne i odpowiednie do pełnienia funkcji. Politolog przyznała, że taki wybór kandydatów może budzić obawy o faworyzowanie, ale można je rozwiać poprzez komunikację potwierdzającą profesjonalizm i predyspozycje tych osób.Zauważyła rownież, że bezpartyjni ministrowie w nowym rządzie mogą podejmować odważniejsze i mniej popularne decyzje.