Białoruś: propaganda kontra dane obrońców praw człowieka

Władze reżimu Łukaszenki wykorzystują nowe techniki manipulacji i wpływu. Oświadczenia wyemitowane w państwowej telewizji wywołały dyskusję wokół aktualnej liczby więźniów politycznych na Białorusi. Jeden z propagandystów przekonywał w programie telewizyjnym, że spośród osób uznawanych przez centrum praw człowieka „Wiasna” za więźniów politycznych co najmniej 196 znajduje się już na wolności.

W reportażu pokazano kilka osób figurujących w rejestrze „Wiasny”. Wśród nich był Alaksandr Pimaszenka, który opowiadał, że został ułaskawiony stosunkowo wcześnie. Jak relacjonował, jego sprawa dotyczyła przesłania znajomemu zdjęcia z pokojowego protestu oraz obecności na jezdni podczas demonstracji. Według Tura część osób uznawanych przez organizację za więźniów politycznych opuściła zakłady karne znacznie wcześniej, niż wynikałoby to z dostępnych danych.

„Wiasna” podkreśla jednak, że działa w warunkach ograniczonego dostępu do informacji. Po uznaniu organizacji za formację „ekstremistyczną” pozyskiwanie danych o zatrzymaniach, wyrokach i zwolnieniach stało się znacznie trudniejsze. Z tego powodu osoby, wobec których nie ma potwierdzonych informacji o opuszczeniu więzienia, pozostają w rejestrze do czasu zweryfikowania ich statusu.

Organizacja zwraca uwagę, że część osób wskazanych przez telewizję reżimu jako rzekomo błędnie ujęte w wykazie już wcześniej została przez nią oznaczona jako byli więźniowie polityczni. W materiale telewizyjnym pojawiły się nazwiska trzynastu osób, jednak sześć z nich nie było już zaliczanych do aktualnej liczby więźniów politycznych. Oznacza to, że ewentualna korekta rejestru prawdopodobnie będzie mniejsza niż sugerowane przez telewizję 196 przypadków.

Według „Wiasny” ostateczne ustalenie skali rozbieżności byłoby możliwe dopiero po opublikowaniu pełnej listy osób, na którą powołują się władze. Organizacja zaznacza również, że jej baza nie jest kompletna, ponieważ nie obejmuje wszystkich osób przebywających w aresztach śledczych, o których wciąż brakuje informacji. Na 12 czerwca 2026 roku za więźniów politycznych na Białorusi uznawano 868 osób, a od 2020 roku taki status nadano łącznie 4655 osobom.