Białoruś: mniej więźniów politycznych, więcej obaw o dalsze represje

Liczba osób uznawanych za więźniów politycznych na Białorusi spadła poniżej 900 po raz pierwszy od ponad czterech lat. Według danych przekazanych przez obrońców praw człowieka, po uwolnieniu 250 osób obecnie w aresztach i koloniach karnych pozostaje 897 takich więźniów. Mimo tej zmiany organizacje podkreślają, że nie oznacza ona zakończenia represji.

W ostatnich dniach pojawiły się informacje o kolejnych działaniach władz, w tym o zatrzymaniach przedstawicieli duchowieństwa oraz surowych wyrokach wobec ośmiu kobiet oskarżonych w sprawie tzw. czatów podwórkowych. Aktywiści zwracają uwagę, że postępowania karne o podłożu politycznym są kontynuowane, a liczba więźniów może ponownie wzrosnąć, jeśli sytuacja się nie zmieni. Zapowiadają również publikację kolejnych oświadczeń dotyczących nowych przypadków.

Równolegle pojawiły się doniesienia medialne o możliwych ograniczeniach wobec osób objętych ułaskawieniem, które pozostały w kraju. Wśród nich wymieniano trudności z uzyskaniem kart bankowych i kart SIM. Organizacja Dissidentby zaapelowała jednak o powstrzymanie się od rozpowszechniania niepotwierdzonych informacji, wskazując, że wielu zwolnionych dopiero opuszcza zakłady karne i nie zostało jeszcze objętych formalnym nadzorem.

Przedstawiciele organizacji wyjaśniają, że obowiązek rejestracji dotyczy wszystkich byłych więźniów politycznych i stanowi standardową procedurę. Ograniczenia w dostępie do usług finansowych mogą dotyczyć osób wpisanych na listę „terrorystów”, podczas gdy większość trafia na listę „ekstremistów”, a niekiedy na obie. Zdaniem działaczy dopiero analiza konkretnych przypadków pozwoli ocenić, czy wprowadzono nowe regulacje.

Na obecnym etapie obrońcy praw człowieka wskazują trzy potwierdzone okoliczności związane z uwolnieniami. Po pierwsze, zwalnianym osobom grozi się ponownym uwięzieniem w razie naruszeń. Po drugie, część z nich otrzymała przy wyjściu jedynie paszporty, a kwestia wydania pełnych dokumentów potwierdzających zwolnienie pozostaje niejasna. Po trzecie, w dostępnych zaświadczeniach widnieje zapis o ułaskawieniu na mocy dekretu Łukaszenki, który przewiduje zwolnienie z zasadniczej kary z możliwością pozostania na terytorium Białorusi.