Rail Baltica: zapowiedź wspólnej kontroli projektu

Najwyższe instytucje kontroli Łotwy, Estonii i Litwy rozpoczęły wspólną kontrolę efektywności realizacji projektu kolejowego Rail Baltica. Audyt ma ocenić, czy inwestycja jest prowadzona w sposób gospodarny oraz czy umożliwia osiąganie zakładanych celów w przewidzianych terminach. Publikacja wyników planowana jest na początek 2027 roku.

Kontrola obejmuje pierwszy etap projektu i koncentruje się na organizacji przetargów budowlanych, zarządzaniu zawartych umów oraz sposobie identyfikacji i ograniczania ryzyk. Sprawdzane będzie także, czy finansowanie tej fazy zostało odpowiednio zabezpieczone oraz w jakim stopniu usunięto problemy wskazane we wcześniejszych wspólnych kontrolach z 2019 roku i w analizie sytuacyjnej z 2024 roku.

Jak wskazał członek rady łotewskiej Państwowej Izby Kontroli Mārtiņš Āboliņš, Rail Baltica pozostaje jednym z najważniejszych projektów infrastrukturalnych w regionie, ale jego realizacja od lat napotyka istotne trudności. „Wdrażanie projektu było dotąd obciążone poważnymi wyzwaniami finansowymi, terminowymi i organizacyjnymi. Dlatego, już po raz trzeci współpracując z partnerami z Estonii i Litwy, chcemy przedstawić niezależną ocenę, czy projekt zmierza do realizacji swoich celów w sposób efektywny i zgodny z interesem publicznym” – podkreślił.

Audyt obejmie działalność spółki RB Rail jako wspólnego realizatora Rail Baltica, a na poziomie krajowym na Łotwie także Ministerstwo Transportu, Ministerstwo Finansów, spółkę Eiropas Dzelzceļa līnijas oraz przedsiębiorstwo Latvijas dzelzceļš. Zakres czasowy kontroli obejmuje lata od 2022 do połowy 2026 roku.

Nowa kontrola prowadzona jest w kontekście narastających wątpliwości co do przyszłości projektu. Europejski Trybunał Obrachunkowy wskazał, że Rail Baltica nie zostanie ukończona do 2030 roku, ani w zakresie pierwszego etapu, ani w całości, a inwestycja w największym stopniu przyczyniła się do wzrostu kosztów unijnych megaprojektów infrastrukturalnych. Początkowe szacunki z 2020 roku zakładały koszt 5,8 miliarda euro, natomiast analiza przeprowadzona w 2024 roku przez krajowych realizatorów i RB Rail wykazała wzrost pełnych kosztów projektu do 23,8 miliarda euro w cenach z 2023 roku, przy czym zaznaczono, że wyliczenia te mogą ulec dalszym zmianom z uwagi na niepełne zaawansowanie prac projektowych.