Problem ukraińskiej recesji

Według agencji Unian, ukraińska gospodarka może zakończyć 2026 r. na minusie po raz pierwszy od początku pełnoskalowej rosyjskiej inwazji. Narodowy Bank Ukrainy obniżył prognozę wzrostu PKB z 1,8% do spadku o 0,4%. Przyczyną są przede wszystkim rosyjskie ataki na zakłady przemysłowe i energetykę oraz problemy z eksportem drogą morską. Według ukraińskich ekonomistów sytuacja może być nawet gorsza, a odbudowa wzrostu w 2027 r. pozostaje niepewna. W trzecim kwartale PKB zmniejszył się o 0,7% w ujęciu rocznym i o 0,5% w porównaniu z poprzednim kwartałem.

Największe straty ponoszą przemysł ciężki, energetyka i firmy uzależnione od transportu morskiego. We wrześniu produkcja w przemyśle metalurgicznym spadła o 56%, a w energetyce o 23%. Problemy logistyczne przełożyły się również na handel zagraniczny. W trzecim kwartale eksport towarów zmniejszył się o 17,5%, podczas gdy import wzrósł o 23,3%. Analityk finansowy Andrij Szewczyszyn ocenia, że szczególnie trudna sytuacja panuje w branżach bezpośrednio dotkniętych rosyjskimi atakami. Wskazuje jednocześnie, że gospodarkę podtrzymują handel detaliczny, rolnictwo i przemysł zbrojeniowy.

Dużym problemem pozostaje niemożność wywiezienia tegorocznych zbiorów. Ukraina zebrała do początku listopada około 62,2 mln ton zbóż i roślin oleistych, o 9,6% więcej niż rok wcześniej, ale ograniczenia w funkcjonowaniu portów poważnie utrudniają sprzedaż. Alternatywne trasy eksportowe nie są w stanie przejąć całego transportu, a dodatkową przeszkodą jest niski poziom wody na Dunaju. Koszty przewozu przez europejskie porty wzrosły o 50–60 dolarów za tonę. Według ekspertów problemy z logistyką mogą nie tylko ograniczyć tegoroczne przychody, lecz także zmusić rolników do zmniejszenia zasiewów w 2027 r.

Jednym z niewielu sektorów notujących wyraźny wzrost jest przemysł zbrojeniowy, którego szczegółowe wyniki pozostają jednak niejawne. W pierwszym półroczu ukraińska Agencja Zamówień Obronnych zawarła z krajowymi producentami kontrakty na blisko 400 mld hrywien. Rośnie również produkcja dronów. Branża nadal potrzebuje jednak importowanych podzespołów, elektroniki i urządzeń, a jej rozwój zależy od stabilnych zamówień państwowych i wsparcia zagranicznych partnerów. Zdaniem ekspertów krajowy przemysł obronny może częściowo zrekompensować straty tradycyjnych gałęzi gospodarki, ale nie zastąpi ich eksportu z dnia na dzień.

Prognozy na kolejne miesiące pozostają rozbieżne. NBU zakłada, że w 2027 r. PKB wzrośnie o 0,4%, przede wszystkim dzięki poprawie sytuacji logistycznej. Szewczyszyn przewiduje jednak, że tegoroczny spadek może sięgnąć 1,1%, a problemy utrzymają się również w przyszłym roku. Ostrożny jest także Mychajło Nepran z Ukraińskiej Izby Przemysłowo-Handlowej, który wskazuje na ryzyko dalszej stagnacji w razie utrzymania rosyjskich ataków i zakłóceń w dostawach energii oraz paliw. Przyszłość gospodarki będzie zależeć przede wszystkim od możliwości wznowienia eksportu, skali zamówień dla przemysłu zbrojeniowego i regularności zachodniej pomocy finansowej.