Problem bialoruskich więźniów politycznych i sankcji

Liderka białoruskich sił demokratycznych Swiatłana Cichanouska zaapelowała do Unii Europejskiej o utrzymanie presji sankcyjnej wobec władz w Mińsku i niepowielanie amerykańskiego modelu łagodzenia restrykcji w zamian za uwalnianie więźniów politycznych. Cichanouska podkreśliła, że sankcje pozostają „bardzo ważnym i skutecznym narzędziem”, które może wpływać na postępowanie reżimu. Jak zaznaczyła, podejście Stanów Zjednoczonych ma charakter bardziej handlowy i choć przynosi określone efekty, nie powinno stać się wzorem dla Brukseli. „Amerykańskie sankcje służą uwalnianiu ludzi, europejskie mają prowadzić do oswobodzenia kraju” – stwierdziła.

Cichanouska oceniła również, że obecnie to Europa pełni wobec władz w Mińsku rolę „złego policjanta”, podczas gdy wcześniej była postrzegana jako strona bardziej umiarkowana, a ostrzejsze stanowisko zajmował Waszyngton. Jej zdaniem zarówno Ukraina, jak i Białoruś doświadczają imperialnej presji ze strony Rosji i w przyszłości powinny współpracować, choć – jak przyznała – Ukraińcy nie wybaczą Mińskowi wsparcia udzielonego rosyjskiej inwazji. Wyraziła jednocześnie nadzieję, że Ukraina pomoże Białorusi w drodze do wolności.

Temat więźniów politycznych był także głównym punktem rozmów Cichanouskiej z wysokim komisarzem ONZ ds. praw człowieka Volkerem Türkiem. Spotkanie dotyczyło międzynarodowych działań na rzecz ich uwolnienia, w tym ścieżki wspieranej przez Stany Zjednoczone oraz pomocy osobom opuszczającym zakłady karne, które wymagają rehabilitacji. Liderka białoruskiej opozycji zaznaczyła, że same zwolnienia nie wystarczą i konieczne są systemowe zmiany polityki władz. „Wysiłki humanitarne Stanów Zjednoczonych należy wspierać i kontynuować, ale równolegle trzeba dążyć do zasadniczej zmiany kursu reżimu” – powiedziała.

Podczas rozmów poruszono także problem przymusowych deportacji byłych więźniów politycznych, którym odbiera się dokumenty i uniemożliwia powrót do kraju pod groźbą ponownych represji. Omawiano również kontakty ONZ z Mińskiem oraz możliwość wizyty wysokiego komisarza na Białorusi. Zaproszenie do odwiedzenia kraju Türk otrzymał w lutym 2025 roku od ministra spraw zagranicznych Maksima Ryżankoua, który deklarował, że pozwoli to „osobiście zapoznać się z rzeczywistą sytuacją praw człowieka”.