Łotewski kontrwywiad o rosyjsko-białoruskim sabotażu w Europie

W najnowszym publicznym raporcie łotewskiej służby kontrwywiadu wojskowego – (Militārās izlūkošanas un drošības dienests - MIDD) – wskazano na rosnącą skalę działań rosyjskich i białoruskich służb specjalnych wymierzonych w państwa zachodnie, w tym Łotwę. Raport podkreśla, że operacje te obejmują zarówno sabotaż, jak i szeroko zakrojoną działalność wywiadowczą, której celem jest destabilizacja sytuacji wewnętrznej oraz wywieranie wpływu na decyzje polityczne, szczególnie w kontekście wsparcia dla Ukrainy.

Według ustaleń wywiadu, rosyjskie operacje sabotażu przybierają coraz bardziej agresywne formy. Oprócz podpaleń pojawiają się ataki fizyczne oraz użycie materiałów wybuchowych, co znacząco zwiększa ryzyko strat wśród ludności cywilnej. Przykładem takiej eskalacji był zamach na infrastrukturę kolejową w Polsce w listopadzie 2025 roku. Działania te mają zastraszać społeczeństwa i osłabiać ich odporność, wpisując się w szerszą strategię podważania jedności państw zachodnich.

Za większość tych operacji odpowiada rosyjski wywiad wojskowy, który współpracuje ściśle z białoruskimi służbami. W raporcie podkreślono, że białoruski wywiad wojskowy działa de facto jako „filia” rosyjskiego GRU, realizując zadania także w interesie Moskwy. Wśród rozpoznanych funkcjonariuszy znajdują się zarówno rosyjscy, jak i białoruscy oficerowie zaangażowani w działania przeciwko Łotwie.

Szczególną uwagę zwrócono na działalność rosyjskiego oficera urodzonego w 1989 roku, który od 2017 roku organizował pozyskiwanie informacji o infrastrukturze lotniczej, obecności sił NATO oraz stanie łotewskiej obronności. Wykorzystywał do tego m.in. kontakty rodzinne, zdobywając dane dotyczące nastrojów społecznych, wsparcia dla Ukrainy oraz obiektów infrastruktury krytycznej. Pozyskiwano również informacje praktyczne, takie jak zasady zakupu kart prepaid telefonii komórkowej.

Raport wskazuje, że zadania agentów mogą być dostosowywane do bieżących potrzeb rosyjskich sił zbrojnych, włącznie z bezpośrednim wsparciem działań militarnych. Jako przykład przywołano działalność siatki kierowanej przez tego samego oficera na Ukrainie, gdzie jej członkowie przekazywali dane umożliwiające przeprowadzanie uderzeń powietrznych, identyfikowali systemy obrony przeciwlotniczej oraz raportowali skutki ataków.

Istotnym elementem działalności GRU pozostaje rekrutacja agentów, prowadzona obecnie głównie za pośrednictwem internetu, zwłaszcza komunikatora Telegram. Werbowane są przede wszystkim osoby z marginesu społecznego, które skuszone obietnicą szybkiego zarobku wykonują początkowo proste zadania, by następnie zostać zaangażowane w działania sabotażowe. Jak zaznaczają służby, są oni traktowani jako „jednorazowe narzędzia” i po wykonaniu zadania pozostawiani bez wsparcia, co często kończy się ich zatrzymaniem.

Łotewski wywiad podkreśla, że celem działań operacyjnych jest także rozpoznanie rozmieszczenia sił NATO, zdolności obronnych kraju oraz podatności infrastruktury krytycznej. Choć po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny na Ukrainie wydalono z Łotwy rosyjskich oficerów działających pod przykryciem dyplomatycznym, aktywność wywiadowcza nie ustała. Nadal działają tam funkcjonariusze rosyjskiej służby wywiadu zagranicznego, a ryzyko rekrutacji agentów pozostaje wysokie, zwłaszcza wśród osób podróżujących do Rosji i na Białoruś.