Łotewskie obchody Dnia Lāčplēsisa

Jak to już kiedyś wspominaliśmy, tego samego dnia co Polska świętuje odzyskanie niepodległości, Łotwa czci Dzień Lāčplēsisa, upamiętniający obrońców niepodległości i zwycięstwo nad wojskami hr. Bermonta, które 107 lat temu zostały wyparte z Rygi przez armię łotewską. Z tej okazji w całym kraju odbyły się uroczystości, marsze z pochodniami i ceremonie ku czci poległych. Tegoroczne obchody przyniosły także odsłonięcie nowego pomnika poświęconego uczestnikom walk o odzyskanie niepodległości.

W Rydze mieszkańcy tłumnie przychodzili pod zamek, by zapalać znicze i składać hołd poległym. W uroczystościach uczestniczył prezydent Łotwy Edgars Rinkēvičs. „Wolność i niepodległość są kruche i trzeba ich strzec każdego dnia” – podkreślił, przypominając o znaczeniu ofiary złożonej przez obrońców kraju.

Jednym z głównych wydarzeń w stolicy był marsz z pochodniami, który zgromadził kilkaset osób. Uczestnicy przeszli z Cmentarza Braterskiego (Brāļu kapi) pod Pomnik Wolności, a w wydarzeniu wzięli udział m.in. uczniowie, rodziny z dziećmi, młodzi gwardziści i strażacy. Na cmentarzu odbyła się również wieczorna uroczysta zmiana warty. Podobne obchody zorganizowano w Jełgawie, gdzie mieszkańcy zapalali znicze przy pomnikach upamiętniających wyzwolenie miasta i pierwszego prezydenta Łotwy Jānisa Čakstego.

Ważnym punktem tegorocznych uroczystości było odsłonięcie w Dyneburgu pomnika „Atmodas līkloči”, upamiętniającego uczestników walk o przywrócenie łotewskiej niepodległości. Granitowy monument autorstwa Ansa Dobičinsa stanął na placu Uniwersytetu Dyneburskiego, gdzie w czasie przemian demokratycznych odbywały się manifestacje. W lutym 1989 roku podczas wiecu podniesiono tam łotewską flagę, a w styczniu 1991 roku mieszkańcy gromadzili się, by wyrazić solidarność z obrońcami barykad w Rydze. Centralna spirala pomnika symbolizuje jedność i zdolność społeczeństwa do wspólnego działania w przełomowych momentach historii.

O powstanie miejsca pamięci uczestnicy barykad zabiegali od kilku lat. Ostatecznie pomnik powstał w ramach programu pracy twórczej dla rzeźbiarzy, zorganizowanego przez Muzeum Rothki, przy wsparciu finansowym samorządu Dyneburga. „Wreszcie jest miejsce, do którego można przyjść, zapalić świecę i wspomnieć tych, którzy odeszli” – powiedział Stanislavs Gavars, szef łatgalskiego stowarzyszenia uczestników barykad z 1991 roku.

W obchody włączyły się również łotewskie rozgłośnie radiowe, które po godz. 11 jednocześnie nadały utwór „Mana Latvija. Mana atbildība” („Moja Łotwa. Moja odpowiedzialność”). Akcję zainicjowała Gwardia Narodowa, przypominając, że bezpieczeństwo kraju zależy nie tylko od żołnierzy, lecz także od zaangażowania obywateli, rodzin, firm i samorządów. „Bezpieczeństwa nie można jedynie oczekiwać, trzeba je współtworzyć” – podkreślił generał brygady Aivars Krjukovs, dowódca Gwardii Narodowej. Utwór powstał z inicjatywy tej formacji i został wydany w 2025 roku.