Kiszyniów i Tyraspol wznawiają dialog

Wczoraj w siedzibie misji OBWE w Tyraspolu odbyło się pierwsze w tym roku spotkanie w formacie 1+1 (Mołdawia + Naddniestrze) z udziałem wicepremiera ds. reintegracji Valeriu Chiveriego oraz przedstawiciela politycznego Tyraspola Witalija Ignatiewa. Rozmowy dotyczyły współpracy między oboma brzegami Dniestru oraz dalszych działań na rzecz reintegracji.

Przedstawiciel rządu w Kiszyniowie zapewnił, że proces regulowania konfliktu będzie prowadzony wyłącznie metodami politycznymi i dyplomatycznymi, bez stosowania presji. Podstawą negocjacji ma być suwerenność i integralność terytorialna Mołdawii w jej uznanych międzynarodowo granicach. Celem jest stopniowe włączanie wschodnich rejonów do wspólnej przestrzeni prawnej, gospodarczej i społecznej, obejmujące zarówno kwestie administracyjne, jak i rozwój powiązań ekonomicznych, społecznych oraz infrastrukturalnych.

W tym kontekście zapowiedziano utworzenie funduszu konwergencji, który ma finansować projekty społeczne i infrastrukturalne na lewym brzegu Dniestru. Odpowiednie inicjatywy ustawodawcze mają zostać przyjęte do połowy marca. Tymczasem rządząca Partia Akcji i Solidarności (PAS) zarejestrowała projekt ustawy przewidujący stopniowe znoszenie ulg podatkowych dla przedsiębiorstw z Naddniestrza. Dodatkowe wpływy budżetowe, szacowane na około 3,3 mld lei rocznie po pełnym wdrożeniu zmian, mają zasilić nowy fundusz. Od 2026 roku ulgi zostaną cofnięte w pierwszej kolejności dla towarów uznanych za społecznie nieistotne, takich jak alkohol, które zostaną objęte VAT i akcyzą na zasadach obowiązujących w całym kraju.

Z kolei przewodniczący parlamentu Igor Grosu ocenił, że reintegracja będzie wymagała znacznych środków finansowych, których Mołdawia nie udźwignie samodzielnie, dlatego konieczne będzie wsparcie międzynarodowe. Jednym z rozważanych narzędzi jest właśnie fundusz zasilany dochodami podatkowymi i celnymi z Naddniestrza, a w przyszłości także środkami partnerów zagranicznych, w tym 60 mln euro zaproponowanymi przez Unię Europejską w czasie kryzysu energetycznego w 2025 roku. Grosu zauważył również, że dotychczasowy model gospodarczy regionu jest nie do utrzymania i wymaga stopniowego dostosowania do warunków rynkowych.

W trakcie spotkania poruszono także kwestie humanitarne, w tym swobodę przemieszczania się, dostęp dziennikarzy i obrońców praw człowieka do Naddniestrza oraz propozycję rozszerzenia działania numeru alarmowego 112 na całe terytorium kraju. Chiveri zaproponował ponadto, by od 1 września 2026 roku wszystkie mołdawskie szkoły w rejonach wschodnich przeszły na nauczanie w języku rumuńskim.

Ignatiew podkreślił, że negocjacje powinny służyć mieszkańcom regionu i być prowadzone „przez pryzmat interesów obywateli, a nie upolitycznionych stanowisk”. Strona naddniestrzańska zaapelowała o uchylenie ustawy o separatyzmie, wskazując na przypadki zatrzymań i zakazów wjazdu dla mieszkańców regionu, oraz skrytykowała możliwość jednostronnego wprowadzenia nowych opłat dla przedsiębiorstw bez dialogu. Obie strony zadeklarowały gotowość do kontynuowania rozmów, a kolejne spotkanie może odbyć się już w marcu.