Estońska ambasador na czele specjalnego trybunału ws. Rosji

Estońska dyplomatka Aino Lepik von Wirén stanie na czele grupy roboczej Rady Europy, której zadaniem jest przygotowanie do uruchomienia specjalnego trybunału do spraw zbrodni agresji na Ukrainę. Decyzję o powierzeniu jej tej funkcji podjęli w Strasburgu stali przedstawiciele państw członkowskich.

Nowa instytucja ma wypełnić kluczową lukę w prawie międzynarodowym. Choć w sprawach nadużyć na polu walki i ludobójstwa działa już Międzynarodowy Trybunał Karny, jego jurysdykcja nie pozwala na osądzenie samych autorów inwazji za podjęcie decyzji o rozpętaniu wojny. Głównym celem powstającego sądu będzie postawienie przed wymiarem sprawiedliwości najwyższych rosyjskich decydentów politycznych i wojskowych. „Musimy wykorzystać każdy dostępny mechanizm międzynarodowy, aby pociągnąć agresora do odpowiedzialności za jego zbrodnie” – oświadczyła Aino Lepik von Wirén, zapowiadając kontynuację prac nad jak najszybszym otwarciem trybunału.

Sama instytucja znajduje się obecnie w fazie organizacji. Ostateczne porozumienie w sprawie jej powołania Kijów oraz Rada Europy zawarły w połowie 2025 roku, a dokumenty założycielskie opracowało grono ekspertów z około 40 państw. Z kolei wiosną tego roku 36 krajów powołało komitet zarządzający nadzorujący przyszły budżet sądu. Gotowość do ugoszczenia trybunału u siebie zadeklarowała Holandia, natomiast estoński parlament zdążył już formalnie zatwierdzić niezbędne procedury umożliwiające funkcjonowanie całego mechanizmu.

Nowa przewodnicząca zastąpi na tym stanowisku holenderską dyplomatkę Tanję Gonggrijp. Lepik von Wirén wnosi do projektu ogromne doświadczenie prawnicze i państwowe. Urodzona i wykształcona w Szwecji 64-letnia prawniczka pracowała tam początkowo jako prokurator, by ostatecznie dołączyć do estońskiego resortu spraw zagranicznych. W swojej karierze pełniła między innymi funkcję sekretarza stanu, kierowała departamentem prawnym ministerstwa oraz reprezentowała Estonię jako ambasador w Portugalii, Izraelu, Wielkiej Brytanii i Irlandii, a od 2024 roku kieruje stałym przedstawicielstwem swojego kraju w Strasburgu.