Estonia ostrzega przed studiami w Rosji

Estońskie służby bezpieczeństwa ostrzegają młodych obywateli przed podejmowaniem studiów w Rosji. Wyjazd może narazić ich na zainteresowanie tamtejszego wywiadu, werbunek, zatrzymanie, a nawet przymusowe skierowanie na front na Ukrainie. Według danych UNESCO w 2023 roku na rosyjskich uczelniach studiowało 384 obywateli Estonii. Nie wiadomo, ilu z nich kontynuuje naukę obecnie, ponieważ estońskie ministerstwo edukacji nie dysponuje aktualnymi statystykami.

Mimo ostrzeżeń rosyjska ambasada w Tallinnie aktywnie promuje studia w Rosji, oferując zagranicznym kandydatom stypendia bez względu na wyniki w nauce oraz bezpłatne kursy językowe. Minister spraw wewnętrznych Estonii Igor Taro określił wyjazdy w celach edukacyjnych jako szczególnie niezrozumiały powód podróży do Rosji. Zaznaczył, że w razie zagrożenia możliwości udzielenia obywatelom pomocy konsularnej byłyby bardzo ograniczone. Ostrzegł również, że cudzoziemcy mogą zostać wykorzystani jako zakładnicy w wymianie za zatrzymanych rosyjskich agentów albo zmuszeni do podpisania kontraktu z rosyjskim ministerstwem obrony, a następnie wysłani na front na Ukrainie.

Estońska Służba Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KAPO) informuje, że osoby wyjeżdżające do Rosji przyciągają uwagę tamtejszych służb i mogą zostać zatrzymane. Według przedstawicielki KAPO Marty Tuul szczególnie narażeni są studenci pochodzący ze środowisk rosyjskojęzycznych. Na rosyjskich uczelniach mają działać funkcjonariusze wywiadu pod przykryciem, którzy rozpoznają potencjalnych kandydatów do współpracy. Werbunek nie musi oznaczać natychmiastowego wykorzystania danej osoby. Służby mogą czekać, aż znajdzie się ona na stanowisku zapewniającym dostęp do przydatnych informacji. Tuul nie wykluczyła, że Estończyków może spotkać podobny los jak studentów z Afryki, których wysyłano na front.

Przykładem takiego zagrożenia jest sprawa Nikity Kuzmina, urodzonego w Estonii studenta uczelni w Petersburgu. Jak informował w sierpniu dziennik „Postimees”, mężczyzna został zwerbowany przez rosyjski wywiad wojskowy GRU i postawiony przed wyborem: współpraca albo wysłanie na front. Zbierał informacje o obiektach wojskowych i cywilnych w Narwie, ale został zatrzymany i skazany na 4 lata więzienia. Prokurator Margaret Beres poinformowała, że nie miał wspólników w Estonii, a szybkie wykrycie jego działalności pozwoliło uniknąć poważnych szkód dla bezpieczeństwa kraju.