Estonia: koniec z "szarymi paszportami" dla dzieci

Estoński rząd przyjął projekt zmian w przepisach o obywatelstwie, których celem jest porzucenie obecnego systemu tzw. szarych paszportów, a tym samym ograniczenie liczby dzieci rodzących się bez przynależności państwowej. Projekt trafił już do parlamentu, a nowe regulacje mają zacząć obowiązywać od początku 2027 roku. Władze chcą w ten sposób zakończyć sytuację, w której kolejne dzieci otrzymują owe szare paszporty.

Szare paszporty wydawano części mieszkańców Estonii pochodzenia rosyjskojęzycznego, którzy po odzyskaniu przez kraj niepodległości nie uzyskali automatycznie estońskiego obywatelstwa i nie przyjęli również obywatelstwa innego państwa. W efekcie pozostali osobami o nieokreślonym obywatelstwie. Posiadacze „szarych paszportów” mają prawo legalnie mieszkać w Estonii i korzystać z większości praw socjalnych, ale nie dysponują pełnią praw przysługujących obywatelom. Nie mogą między innymi głosować w wyborach parlamentarnych. Otrzymują natomiast specjalny dokument podróży, którego okładka ma szary kolor, stąd jego popularna nazwa.

Zgodnie z projektem dziecko urodzone i mieszkające w Estonii będzie otrzymywało estońskie obywatelstwo, jeśli co najmniej jedno z rodziców legalnie przebywa w kraju od pięciu lat, a drugie również mieszka tam zgodnie z prawem. Dotychczas wymóg wieloletniego pobytu musieli spełniać oboje rodzice. Jak podkreślił minister spraw wewnętrznych Igor Taro, po zmianach wystarczy, że warunek ten spełni jedno z nich. Dodatkowo rodzice nie będą mogli zrezygnować z nadania dziecku estońskiego obywatelstwa, jeżeli oznaczałoby to pozostawienie go bez obywatelstwa jakiegokolwiek państwa.

Według władz nowe przepisy usuną lukę, która pozostała po wcześniejszej reformie przeprowadzonej około dziesięć lat temu. W praktyce pozwalała ona na dalsze pojawianie się nowych posiadaczy szarych paszportów, gdy jedno z rodziców nie spełniało wymogu odpowiednio długiego pobytu w Estonii. Jak zaznaczył Taro, każdego roku dotyczyło to około dziesięciu dzieci. „Można powiedzieć, że zamykamy rozdział szarych paszportów” – stwierdził minister. Nowe regulacje nie obejmą dzieci z rodzin, w których jedno z rodziców posiada status bezpaństwowca, a drugie jest obywatelem Rosji. W takim przypadku dziecko ma prawo do rosyjskiego obywatelstwa.