Proobronna inicjatywa prezydenta Łotwy

Prezydent Łotwy Edgars Rinkēvičs przekazał do Saeimy projekt nowelizacji ustawy o finansowaniu obrony narodowej, który zakłada podniesienie minimalnego poziomu wydatków na wojsko do 5 procent prognozowanego produktu krajowego brutto od 2027 roku. Obecnie obowiązujące przepisy przewidują próg 3 procent PKB, jednak – jak podkreślił prezydent – taki poziom „nie jest już adekwatny ani wystarczający”.

W uzasadnieniu Rinkēvičs wskazał, że od rozpoczęcia przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę 24 lutego 2022 roku sytuacja bezpieczeństwa w Europie uległa nieodwracalnej zmianie. Zaznaczył, że zagrożenie ze strony Moskwy utrzyma się nawet po zakończeniu lub zamrożeniu wojny, ponieważ Rosja będzie nadal rozwijać swój potencjał militarny, stanowiąc poważne wyzwanie dla państw europejskich i NATO.

Prezydent argumentował, że realizacja zobowiązań wobec Sojuszu, wzmacnianie zdolności łotewskich sił zbrojnych, zapewnienie wsparcia dla wojsk sojuszniczych oraz rozwój krajowego przemysłu obronnego wymagają stabilnego i przewidywalnego finansowania. „Niezbędne jest zagwarantowanie co najmniej 5 procent PKB już od 2027 roku, aby spełnić kryteria ustalone w NATO” – napisał, nawiązując do ustaleń przyjętych przez przywódców państw Sojuszu w Hadze w czerwcu 2025 roku, przewidujących osiągnięcie tego poziomu do 2035 roku.

Propozycja może stać się przedmiotem politycznej debaty, ponieważ ogranicza swobodę rządu w kształtowaniu wydatków budżetowych. Prognozy wskazują, że w 2026 roku Łotwa przeznaczy na obronność 4,9 procent PKB, co już teraz plasuje ją powyżej większości członków NATO. Ostateczna decyzja należy jednak do Saeimy, która zgodnie z konstytucją nie jest zobowiązana do przyjęcia projektu zgłoszonego przez prezydenta.