Udział Białorusi w wywozie zboża z okupowanej Ukrainy

Organizacja BELPOL opublikowała wyniki śledztwa dotyczącego udziału białoruskich firm w wywozie zboża z okupowanych terenów na Ukrainie. Z ustaleń wynika, że wokół procederu funkcjonuje rozbudowana sieć handlowo-logistyczna, która ma umożliwiać przejmowanie produktów rolnych, ich legalizację w rosyjskich strukturach, przetwarzanie na Białorusi oraz sprzedaż za granicę jako towaru o zmienionym kraju pochodzenia.

Przedstawiciel BELPOL Uładzimir Żyhar podkreślił, że analiza wykazała istnienie „stałej sieci komercyjno-logistycznej ”, zapewniającej wywóz płodów rolnych z okupowanych obszarów, ich formalne zalegalizowanie, a następnie eksport jako rzekomo legalnych produktów. Dodał, że sposób działania wskazuje na „systemowy, wcześniej zaplanowany schemat czerpania zysków z zasobów okupowanego terytorium, a nie pojedyncze epizody handlowe”. Według niego koordynacja kluczowych aktywów prowadzi do osób powiązanych z byłym ministrem spraw wewnętrznych Białorusi i byłym szefem ochrony Łukaszenki, Uładzimirem Nawumauem.

W raporcie wskazano, że jednym z pierwszych ogniw łańcucha jest utworzona przez rosyjską administrację okupacyjną w Doniecku spółka pod nazwą „Państwowa Korporacja Rolniczy Donbas”. Jednym z jej głównych partnerów od początku pełnoskalowej inwazji ma być zarejestrowana w Rosji spółka Zorka Food, której właścicielem jest Uładzimir Nawumau. Dokumenty, do których dotarła organizacja, nie pozwalają określić pełnej skali wywozu, lecz potwierdzają konkretne dostawy. 25 sierpnia 2023 roku firma zarejestrowana w Moskwie wysłała z portu w Mariupolu 1400 ton pszenicy, co potwierdzają dokumenty transportowe i certyfikat wydany przez rosyjską instytucję branżową.

Kolejna udokumentowana operacja miała miejsce 8 lutego 2023 roku, gdy Zorka Food dostarczyła 20 ton nasion słonecznika zebranych w 2021 roku białoruskiej spółce Zwiezda Farmaceutyka DD. W dokumentach producent wskazał jako źródło „GK Rolniczy Donbas”, a miejsce przekazania określono jako Wolodarske w okupowanej części obwodu donieckiego. Formalnym nadawcą była rosyjska firma Agroinvest ze Smoleńska. Według śledztwa wśród założycieli białoruskiej spółki znajdują się dzieci byłego ministra, Anastazja i Zachar Nawumauowie.

BELPOL twierdzi, że ukraińskie zboże jest przetwarzane na Białorusi lub reeksportowane bezpośrednio do innych państw, a wytwarzany z niego olej trafia m.in. do Izraela, Zjednoczonych Emiratów Arabskich, a nawet do Unii Europejskiej. Przedstawiciele organizacji zapowiedzieli, że na razie nie ujawnią szczegółowych kierunków dostaw. Według ich szacunków osoby objęte dochodzeniem miały zarobić na handlu przejętym zbożem setki milionów dolarów.