ONZ wzywa do ochrony praw człowieka na Białorusi

Organizacje praw człowieka wzywają Radę Praw Człowieka ONZ do wzmocnienia nadzoru nad sytuacją w Białorusi, apelując o przedłużenie mandatów Specjalnego Sprawozdawcy i Grupy Niezależnych Ekspertów. W opublikowanym liście podkreślono, że w kraju nadal prowadzone są polityczne represje, a ponad 1 149 osób pozostaje zatrzymanych z powodów politycznych.

Wśród osadzonych notowane są przypadki tortur, złego traktowania oraz długotrwałego przetrzymywania w izolacji. Choć w 2025 roku setki więźniów politycznych zostało zwolnionych w ramach amnestii prezydenckiej, wielu z nich zostało zmuszonych do opuszczenia kraju, a byli więźniowie i osoby na emigracji nadal spotykają się z szykanami i zastraszaniem. Eksperci wskazują na potrzebę wzmocnienia międzynarodowego nadzoru, aby przeciwdziałać narastającym represjom i zapewnić ochronę praw obywateli Białorusi.

Tymczasem według raportu Centrum Praw Człowieka „Wiasna” od początku pełnoskalowej inwazji Rosji skazano w Białorusi co najmniej 403 osoby za poparcie Ukrainy. Osoby te były oskarżane o zdradę stanu, szpiegostwo, działalność wywiadowczą, wspieranie sił zbrojnych Ukrainy czy dywersje na kolei. Na liście ofiar represji znajduje się ponad 200 osób, w tym 71 kobiet. Dodatkowo 183 osoby były ścigane za przekazywanie informacji o ruchach rosyjskich wojsk projektowi „Białoruski Hajun”.

Szczegółowe statystyki wskazują, że 213 osób skazano za „udział w działalności ekstremistycznej”, 41 za zdradę państwa, a 16 cudzoziemców za działalność wywiadowczą na rzecz Ukrainy. Kolejne 34 osoby odpowiadają za akty terrorystyczne, w tym dywersje kolejowe i na lotnisku w Maczuliszczach. Wśród skazanych 47 osób chciało walczyć po stronie Ukrainy, a 40 finansowo wspierało siły zbrojne Ukrainy lub Pułk Kalinowskiego. Na liście znajduje się także co najmniej pięciu obywateli Ukrainy osadzonych w Białorusi w wyniku wyroków politycznych.

Jednocześnie wskazano, że władze białoruskie nasilają kontrolę nad informacją, likwidują niezależne organizacje społeczne i związki zawodowe oraz utrzymują klimat bezkarności, nie prowadząc dochodzeń w sprawie udokumentowanych naruszeń praw człowieka. System procedur specjalnych ONZ ma na celu monitorowanie takich sytuacji, a powołani eksperci raportują corocznie do Rady Praw Człowieka i Zgromadzenia Ogólnego.