Duży zwrot: Łotwa wybiera czeskie armatohaubice

Łotewski rząd podjął decyzję o zakupie czeskich kołowych systemów artyleryjskich „Morana” kalibru 155 mm dla Narodowych Sił Zbrojnych, rezygnując z wcześniej rozważanych szwedzkich haubic „Archer” - o tym wyborze zresztą donosiły media. O wyborze oferty firmy Excalibur Army przesądziły korzystniejsze warunki finansowe, szybszy harmonogram dostaw oraz zobowiązanie producenta do włączenia łotewskiego przemysłu w realizację zamówienia. Pierwsze dostawy czeskiego sprzętu mają rozpocząć się już w przyszłym roku.

Decyzja rządu oznacza odejście od ustaleń z czerwca 2025 roku, kiedy to Łotwa podpisała ze Szwecją list intencyjny w sprawie zakupu systemów „Archer”. Dokument ten nie nakładał jednak zobowiązań prawnych ani finansowych, co pozwoliło łotewskiemu resortowi obrony na wybór korzystniejszej oferty bez konieczności płacenia kar umownych. Mimo zmiany planów Ryga podkreśla, że Sztokholm pozostaje dla niej jednym z najważniejszych partnerów wojskowych.

„Mamy bardzo aktywny wymiar współpracy zakupowej i przemysłowej, obejmujący pozyskiwanie radarów rozpoznania przestrzeni powietrznej, systemów dowodzenia czy broni przeciwpancernej. Jesteśmy przekonani, że ta relacja będzie kontynuowana” – zaznaczył Airis Rikveilis, sekretarz stanu w łotewskim Ministerstwie Obrony, przypominając również o zaangażowaniu Szwecji w wielonarodową brygadę NATO na Łotwie.

Czeska haubica „Morana”, zaprezentowana po raz pierwszy w 2022 roku, jest nowoczesnym systemem artyleryjskim zamontowanym na podwoziu kołowym Tatra w układzie 8x8. Uzbrojenie główne stanowi działo zgodne ze standardami NATO o zasięgu rażenia przekraczającym 41 kilometrów, wspomagane przez zdalnie sterowany moduł uzbrojenia z wielkokalibrowym karabinem maszynowym do samoobrony. W pełni zautomatyzowany system ładowania i celowania pozwala na wystrzelenie do 6 pocisków w pierwszej minucie z zapasu 45 sztuk przewożonych w pojeździe. Przygotowanie do otwarcia ognia po zatrzymaniu trwa około 40 sekund, a trzyosobowa załoga wykonuje zadania bez opuszczania opancerzonej, hermetycznej kabiny.

Pozyskanie nowych jednostek ogniowych ma kluczowe znaczenie dla wzmocnienia potencjału artylerii dalekiego zasięgu Łotwy, która obecnie opiera swoje zdolności na gąsienicowych haubicach M109 pozyskanych niegdyś od Austrii. Część z posiadanych 65 egzemplarzy tego sprzętu przekazano wcześniej Ukrainie w ramach wsparcia wojskowego. Wprowadzenie kołowych systemów „Morana” uzupełni łotewskie siły lądowe przed planowanymi na 2027 rok dostawami amerykańskich wyrzutni rakietowych HIMARS, znacząco podnosząc poziom odstraszania na wschodniej flance NATO.