Białorusini i Litwini wzięli udział w Narodowym Czytaniu 2026

Tegoroczna, piętnasta edycja Narodowego Czytania nabrała wyjątkowego, międzynarodowego wymiaru, stając się manifestacją kulturowej jedności regionu wobec rosyjskiego zagrożenia. Wspólna lektura klasyki, w ramach której tym razem wybrano „Dziady” Adama Mickiewicza, wybrzmiała w całej Polsce, a centralne uroczystości odbyły się pod stołecznym pomnikiem wieszcza. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli państw sąsiednich, co nadało romantycznemu dramatowi nowy, wykraczający poza granice kraju kontekst.

W warszawskich obchodach na zaproszenie prezydenta Karola Nawrockiego wzięli udział liderzy białoruskiej opozycji, Swiatłana Cichanouska oraz Paweł Łatuszka. Zagraniczni goście aktywnie włączyli się w lekturę dzieła. Fragmenty utworu odczytał w Wilnie prezydent Litwy Gitanas Nauseda, a przed zgromadzoną w Warszawie publicznością wystąpili również białoruscy aktorzy, Alaksiej Saprykin i Bażena Szamowicz. Międzynarodowy charakter ceremonii podkreślała oprawa wizualna, w ramach której na ekranach prezentowano ujęcia pomnika poety w Mińsku.

Wybór dramatu Mickiewicza uwypuklił głębokie powiązania polskiej literatury z dziedzictwem wschodnich sąsiadów. Poeta Andrej Chadanowicz przypomniał, że sam obrzęd wywoływania duchów oraz określające go słowo wywodzą się bezpośrednio z tradycji Wielkiego Księstwa Litewskiego i ziem białoruskich, a w dawnej polszczyźnie ten termin w ogóle nie funkcjonował. Wskazał on, że opisany w dziele pogański rytuał zmarłych harmonijnie splatał się z lokalną odmianą chrześcijaństwa, stanowiąc do dziś wspólny fundament.

„Dziady to jest utwór, który szczególnie w tym momencie, kiedy za wschodnią granicą trwa brutalna rosyjska agresja, kiedy trwa wojna na Ukrainie, kiedy mamy do czynienia z odrodzeniem się rosyjskiego neoimperializmu, jeszcze silniej do nas przemawia, do nas, Polaków, ale też do przedstawicieli innych narodów Europy Środkowej” – powiedział minister Wojciech Kolarski.